امتیاز موضوع:
  • 0 رای - 0 میانگین
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
تحلیل بحث وصیت به سهم و جزء
#1
اگر موصی وصیّت نماید که جزء یا سهم یا شیئی از مال مرا به شخصی بدهید، روایات مختلفی وجود دارد که مقدار آن را تعیین نموده است و در برخی یک هفته و در برخی یک دهم و برخی دیگر مقادیر دیگری را تعیین نموده است.
بحث در این واقع می شود که مراد این روایات چیست و آیا تعبّدی در این روایات رخ داده یا خیر؟
وجوهی در تحلیل این روایات وجود دارد:

 
1- شیخ صدوق فرموده: حضرات معصومین (علیهم السلام) در این روایات، معنای عرفی در آن زمان را بیان کرده اند و تعبّدی در کار نیست و لذا ما نمی توانیم به این روایات تمسّک کنیم و باید عرف زمان و مکان خود را در نظر بگیریم.
نقد: چگونه ممکن است چند راوی که در روایات مختلف از امام این سؤالات را مطرح کرده اند معنای عرفی این الفاظ را ندانند، علاوه بر اینکه چنانچه خواهد آمد، معنای این الفاظ اطلاق دارد، نه اجمال.
2- از باب حقیقت شرعیه این الفاظ معنای جدیدی نزد شارع پیدا نموده اند، چنانچه مرحوم شبّر در کتاب الاصول الأصلیّۀ این احتمال را مطرح نمده است.
نقد: این احتمال بسیار بعید است و ظهور روایات در این معنا نمی باشد.
3- احتمال صحیح، این است که این الفاظ اطلاق دارند و حضرات به خاطر عدم إجحاف به موصی له از باب حکم ولایی مقدار معیّنی را تعیین کرده اند و لذا تعارض بین این روایات بر طرف می گردد؛ زیرا امامی حکم ولایی را متناسب با زمان خود (یا حتّی متناسب با مخاطب خاصّ خود اگر قضیّه خارجیه باشد) قرار می دهد و إمام دیگر حکم ولایی را به گونه دیگری جعل می نماید. حتّی ممکن است امامی در دو شرایط دو حکم ولایی مختلف جعل نماید.
بحث بعدی در این است که اگر کسی تعارض در این روایات را محکّم بداند وظیفه چیست؟
مثلاً در مورد وصیّت به سهم دو دسته روایت وجود دارد: یک دسته عُشر را تعیین کرده و دسته دیگر سُبع را مشخّص نموده است.
اینجا دو دسته روایت تعارض کرده و به مبنای تبعیت مدلول التزامی از مدلول مطابقی در حجّیّت بستگی دارد.
اگر کسی تبعیت را بپذیرد دو دسته روایات تساقط کرده و تنها مقداری به موصی له پرداخت می شود؛ زیرا مُوصی وصیت کرده مقداری را به موصی له پرداخت نمایید و چنانچه گذشت اطلاق دارد.
امّا طبق مبنای عدم تبعیّت، مدلول تضمّنی یا التزامی خطاب سُبع، وجوب عُشر را اثبات می کند و معارضی ندارد.
پاسخ


پرش به انجمن:


کاربران در حال بازدید این موضوع: 1 مهمان